![Scheveningen haven.jpg](/l/library/download/urn:uuid:6522f5da-9f20-476d-b02c-99ed1a2b5821/scheveningen+haven.jpg?scaleType=6&width=1200&height=375)
Bijdrage Eppo Bruins aan het plenair debat over de effecten van het leenstelsel
![Eppo Bruins - Foto: Anne Paul Roukema](/l/library/download/urn:uuid:89312b06-4db0-4781-a1e3-49c26682b65e/20160204-cu-tweedekamerfractie-hires-29579.jpg?color=ffffff&scaleType=5&width=610&height=270)
Bijdrage van ChristenUnie Tweede Kamerlid Eppo Bruins aan een plenair debat met minister Bussemaker van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
Onderwerp: Debat over de effecten van het leenstelsel
Kamerstuk: 24 724
Datum: 1 juni 2016
De heer Bruins (ChristenUnie):
Voorzitter. Dit collegejaar is het leenstelsel van start gegaan. Dat zal deze generatie studenten merken. Zij moeten zich fors in de schulden steken. Sommige studenten zien kans om meer te gaan werken of om hun ouders om een extra financiële bijdrage te vragen, maar die luxe heeft niet iedere student. De minister maakt mooie sier met een investering in het hoger onderwijs, vele, vele jaren na nu, maar legt de rekening neer bij de student van nu.
Nu we de eerste instroomcijfers kennen, verbaast het me niet dat de instroom is gedaald en dat jongeren uit kwetsbare milieus de dupe zijn, maar ik word er wel boos om. Het inkomen van je ouders mag toch niet bepalen welke onderwijskansen je hebt? Waarom moet je meer studieschulden maken als je een lichamelijke beperking hebt of een chronische ziekte? Als je stapelaar bent en van mbo naar hbo wilt, betekent dat toch niet dat ook financiële schulden moet gaan stapelen?
Enkele weken geleden stonden we in het vragenuurtje en de minister leek niet onder de indruk van de effecten van het leenstelsel op de toegankelijkheid van het onderwijs en de toename van schulden. De minister was ook niet bereid om voor kwetsbare groepen maatregelen te nemen voor het nieuwe studiejaar. Zij accepteert daarmee de kans op ongelijkheid, die lijkt te zijn toegenomen door het leenstelsel. Een van de opvallendste groepen die de directe gevolgen merkt, zijn de studenten met een functiebeperking of een chronische ziekte. We zien dat de instroom is gedaald. Deze studenten moeten meer lenen om hun studie succesvol te kunnen afronden. De ChristenUnie heeft destijds bij de behandeling van de wet met een amendement geprobeerd, dit ongewenste effect te repareren. Dat zit ons nog steeds als een graat in de keel. De wet zit namelijk oneerlijk in elkaar voor deze groep. Een uitwonende student met een functiebeperking krijgt een tegemoetkoming voor een extra studiejaar op basis van de thuiswonendenbeurs. Is de minister bereid om dit alsnog te repareren? Ik heb een motie klaarliggen die in lijn is met het amendement-Schouten van destijds.
Deze groep heeft met meer effecten te maken. De Wajong-studieregeling, die per gemeente verschilt, tussen €42 en €340 euro per maand. Dat is een enorm groot verschil. Vindt de minister dat ook?
Deze studenten zijn afhankelijk van het profileringsfonds van de instellingen. De instellingen gaan daar heel verschillend mee om. Moeten instellingen nu deze misser in het leenstelsel gaan dichten of wil de minister ook daar beschikbaar stellen?
Kinderen van minder draagkrachtige ouders krijgen een aanvullende beurs, maar ondanks de verhoging van de aanvullende beurs zijn er na het leenstelsel op achteruit gegaan. We zien ook de effecten bij de overgang van het mbo naar het hbo. Een mbo-diploma is een volwaardig diploma op de arbeidsmarkt. Doorstroom naar het hbo is niet altijd beter. In veel sectoren is er grote behoefte aan goed opgeleide mbo-vakmensen, maar als je een jongere richting het hbo-diploma wil gaan, mag de stapeling van schulden geen blokkade vormen. Nu blijkt dat meer dan 40% van de mbo'ers niet doorstroomt vanwege financiële redenen. Ik weet toch zeker dat dit de minister ook zorgen moet baren. Graag krijg ik hierop een reactie.
In december heb ik vragen gesteld over de informatievoorziening aan toekomstige studenten. Uit onderzoek van het LAKS bleek dat examenkandidaten nauwelijks op de hoogte waren van de effecten van het lenen. Storten we hen op die manier in een schuld van tienduizenden euro's? De minister heeft het vaak over leenaversie, maar zou zij niet beter kunnen wijzen op de risico's van schulden maken? Waarom voert de website van DUO bijvoorbeeld niet de slogan "geld lenen kost geld", terwijl we dit wettelijk wel opleggen aan andere kredietverstrekkers? Ik ben zeer benieuwd naar de antwoorden van de minister.
De heer Duisenberg (VVD):
Ik weet niet of de heer Bruins over 30% of 40% sprak, maar volgens mij zei hij dat 30% van de mbo'ers aangaf financiën als reden te zien om af te zien van doorstuderen. Heb ik dat goed gehoord?
De heer Bruins (ChristenUnie):
Zoals ik het heb begrepen, is dat in ieder geval een van de redenen die genoemd is.
De heer Duisenberg (VVD):
Dat klopt, maar is de heer Bruins er dan van op de hoogte dat hetzelfde percentage ook voor de invoering van het studievoorschot al aangaf dat financiën een reden waren om niet door te studeren?
De heer Bruins (ChristenUnie):
De percentages zijn hoog en ik weet dat inderdaad ook voor invoering van het leenstelsel mbo'ers dat vaak als reden gaven. Tegelijkertijd zien wij toenames van deze percentages, doordat de doorstroom door het leenstelsel lastiger geworden. Wij vinden dat een ongewenst effect voor degene die wel graag naar het hbo wil doorstromen. Het zou dus niet moeten gebeuren. Wij zouden goed moeten bekijken hoe wij daarin een verbetering kunnen aanbrengen.
De heer Grashoff (GroenLinks):
Ik heb een vraag op hetzelfde thema. Ik denk dat de heer Bruins ook goed heeft gekeken naar de cijfers over het effect dat had kunnen optreden voor studenten met ouders met een lager inkomen. Een van de vlakste grafieken in het hele onderzoek is echter juist de grafiek die hierop betrekking heeft. Daaruit blijkt dat nagenoeg geen enkel effect in de vorm van een verminderde instroom van studenten met ouders met een lager inkomen meetbaar is. Nuanceert dat niet in elk geval enigszins de kritiek?
De heer Bruins (ChristenUnie):
Het liefst had ik twee parallelle universums, waardoor wij één 2016 met een leenstelsel en één 2016 zonder leenstelsel met elkaar zouden kunnen vergelijken. Alleen dan, na dubbelblind onderzoek, kunnen wij heel duidelijk zien wat er precies aan de hand is. Wat wij nu zien, is dat de daling met name plaatsvindt bij opleidingen die wij gewoon zijn om als "lager" te kwalificeren. Dat is niet direct gerelateerd aan een sociale klasse of aan inkomen. Zoals de heer Rog ook al zei, lijkt het effect in het hoger onderwijs kleiner te zijn. Zodra je naar hbo en mbo gaat, lijkt het effect groter te zijn. Dat zijn ongewenste effecten, die wij graag gerepareerd willen zien.
De heer Grashoff (GroenLinks):
Het heeft dus in elk geval geen betrekking op het inkomen van ouders. Dat zou de heer Bruins toch ook als een lichtpuntje kunnen zien. Dat effect is in elk geval niet gemeten. Er is wel een effect geconstateerd op basis van het opleidingsniveau van de ouders; daar heeft de heer Bruins een punt. Ik stel hem dezelfde vraag als de heer Rog. Is de heer Bruins het met mij eens dat de grafiek over de instroom van mbo naar hbo — dat is gelet op het emancipatoire karakter ervan, een belangrijke instroom; het gaat om de doorbraak van lager naar hoger onderwijs — inderdaad een terugloop laat zien en dat die terugloop al te zien is vanaf 2006-2007? Als je deze lijn, nog even los gezien van het boeggolfeffect, goed doortrekt, dan zie je toch een vloeiende, dalende lijn? Dit kan dan toch niet het gevolg zijn van het studievoorschot?
De heer Bruins (ChristenUnie):
De heer Grashoff zou volledig gelijk hebben als het hierbij ging om een gesloten meetsysteem, maar hier spelen allerlei effecten door elkaar heen een rol. Wij zien dat de lijn daalt. Ik zei het al: wij hebben geen parallel universum. Wij weten niet of die lijn anders meer of minder gedaald zou zijn. Hij is gedaald; dat is wat wij zien. En dat is een ongewenst effect.
Voor meer informatie: www.tweedekamer.nl.
Archief > 2016 > juni
- 28-06-2016 28-06-2016 00:00 - Bijdrage Carla Dik-Faber inzake Wet bewijsvermoeden gaswinning Groningen en versterking veiligheidsbelang mijnbouw en regie opsporings-, winnings- en opslagvergunningen
- 28-06-2016 28-06-2016 00:00 - Schriftelijke vragen Joël Voordewind e.a. over de bijdrage van Nederland aan politietrainingen op Papua
- 27-06-2016 27-06-2016 23:39 - Bijdrage van Gert-Jan Segers aan notaoverleg Europese Raad
- 27-06-2016 27-06-2016 00:00 - Bijdrage Gert-Jan Segers aan het notaoverleg Europese Raad d.d. 28-29 juni 2016
- 24-06-2016 24-06-2016 00:00 - Schriftelijke vragen Eppo Bruins en Michel Rog (CDA) over het bericht dat de Technische Universiteit (TU) Eindhoven religieuze studentenverenigingen weert
- 23-06-2016 23-06-2016 00:00 - Bijdrage Eppo Bruins aan een voortgezet algemeen overleg Advies van de Onderwijsraad ‘Herkenbaar vmbo met sterk vakmanschap’
- 23-06-2016 23-06-2016 00:00 - Bijdrage Eppo Bruins aan het voortgezet algemeen overleg Wetenschapsbeleid
- 23-06-2016 23-06-2016 00:00 - Bijdrage Carla Dik-Faber aan het voortgezet algemeen overleg Cultuur
- 23-06-2016 23-06-2016 00:00 - Bijdrage Carola Schouten aan het plenair debat Wijziging van de Wet op de kansspelen, de Wet op de kansspelbelasting en enkele andere wetten in verband met het organiseren van kansspelen op afstand
- 23-06-2016 23-06-2016 00:00 - Bijdrage Joël Voordewind aan het algemeen overleg Noodhulp
- 23-06-2016 23-06-2016 00:00 - Bijdrage Eppo Bruins aan het algemeen overleg MIRT
- 23-06-2016 23-06-2016 00:00 - Bijdrage Carla Dik-Faber aan het algemeen overleg Zwangerschap en geboorte
- 23-06-2016 23-06-2016 00:00 - Bijdrage Joël Voordewind aan het algemeen overleg Beveiliging zeevaartroutes tegen piraterij
- 22-06-2016 22-06-2016 00:00 - Bijdrage Eppo Bruins aan het plenair debat over het rapport van de tijdelijke commissie Breed welvaartsbegrip
- 22-06-2016 22-06-2016 00:00 - Bijdrage Carla Dik-Faber aan het voortgezet algemeen overleg Landbouw en Visserijraad op 27 en 28 juni 2016
- 22-06-2016 22-06-2016 00:00 - Bijdrage Eppo Bruins aan het plenair debat over de kabinetsreactie op het rapport van de parlementaire enquêtecommissie Fyra
- 22-06-2016 22-06-2016 00:00 - Bijdrage Joël Voordewind aan het algemeen overleg Internationaal Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen
- 21-06-2016 21-06-2016 00:00 - Bijdrage Joël Voordewind aan het voortgezet algemeen overleg Vreemdelingen- en asielbeleid
- 21-06-2016 21-06-2016 00:00 - Bijdrage Carola Schouten aan het plenair debat over het rapport van de OESO over de aanpak van belastingontwijking
- 21-06-2016 21-06-2016 00:00 - Schriftelijke vragen Joël Voordewind en Renske Leijten (SP) over de VNG-pilot blurring
- 16-06-2016 16-06-2016 00:00 - Bijdrage Carla Dik-Faber aan het voortgezet algemeen overleg Energie (AO d.d. 20/04)
- 16-06-2016 16-06-2016 00:00 - Bijdrage Carla Dik-Faber aan het plenaire debat over de waardedaling van woningen in Groningen door aardbevingen
- 16-06-2016 16-06-2016 00:00 - Bijdrage Gert-Jan Segers aan het plenair debat inzake wijziging Wet regulering prostitutie en bestrijding misstanden seksbranche
- 15-06-2016 15-06-2016 00:00 - Bijdrage Carla Dik-Faber aan het VAO Decentralisatie Wmo (AO d.d. 08/06)
- 15-06-2016 15-06-2016 00:00 - Bijdrage Eppo Bruins aan een plenair debat inzake wijziging van de Mediawet 2008 in verband met aanvullingen bij het toekomstbestendig maken van de landelijke publieke mediadienst
- 15-06-2016 15-06-2016 00:00 - Bijdrage Gert-Jan Segers aan het plenair debat over meer investeringen in de veiligheidsketen
- 14-06-2016 14-06-2016 00:00 - Schriftelijke vragen Joël Voordewind en Roelof van Laar (PvdA) over de doelstelling van de International Labour Organisation (ILO) om uiterlijk in 2016 de ergste vormen van kinderarbeid uit te bannen
- 14-06-2016 14-06-2016 00:00 - Bijdrage Carla Dik-Faber aan het algemeen overleg Wijkverpleging
- 10-06-2016 10-06-2016 17:06 - ChristenUnie: veilige zones voor vluchtelingen in Noord-Irak door inzet internationale beschermingsmacht
- 10-06-2016 10-06-2016 00:00 - Schriftelijke vragen Joël Voordewind over het bericht dat opvang wordt geweigerd aan (zieke) vreemdelingen die bereid zijn om het land te verlaten
- 10-06-2016 10-06-2016 00:00 - Schriftelijke vragen Joël Voordewind over de beperking van de vrijheid van meningsuiting in India
- 10-06-2016 10-06-2016 00:00 - Schriftelijke vragen Carla Dik over de gevolgen van extreme weersomstandigheden
- 09-06-2016 09-06-2016 00:00 - Bijdrage Joël Voordewind aan het voortgezet algemeen overleg Midden-Oosten vredespolitiek (AO d.d. 26/05)
- 09-06-2016 09-06-2016 00:00 - Schriftelijke vragen Carla Dik en Kees van der Staaij (SGP) over jong ouderschap naar aanleiding van het congres Jong en Ouder
- 09-06-2016 09-06-2016 00:00 - Bijdrage Joël Voordewind aan het algemeen overleg Raad Buitenlandse Zaken
- 08-06-2016 08-06-2016 00:00 - Bijdrage Joël Voordewind aan een plenair debat over wijziging Rijkswet op het Nederlanderschap ter verlenging van de termijnen voor verlening van het Nederlanderschap
- 08-06-2016 08-06-2016 00:00 - Bijdrage Gert-Jan Segers aan het plenair debat over een nader onderzoek door de commissie-Oosting
- 08-06-2016 08-06-2016 00:00 - Bijdrage Joël Voordewind aan de Convocatie algemeen overleg JBZ-Raad op 9 en 10 juni 2016 (JBZ-onderwerpen op het terrein van asiel- en vreemdelingenbeleid)
- 08-06-2016 08-06-2016 00:00 - Bijdrage Carla Dik-Faber aan het algemeen overleg Decentralisatie Wmo
- 07-06-2016 07-06-2016 00:00 - Bijdrage Eppo Bruins aan het plenair debat over het vrijhandelsverdrag met Canada (CETA)
- 07-06-2016 07-06-2016 00:00 - Schriftelijke vragen Eppo Bruins en Carola Schouten over het ontbreken van het beroep «leraar basisonderwijs» op de kansberoepenlijst van het UWV
- 06-06-2016 06-06-2016 00:00 - Schriftelijke vragen Gert-Jan Segers over de 24/7 opening van Holland Casino in Rotterdam
- 03-06-2016 03-06-2016 16:47 - Video: Totstandkoming van het wetsvoorstel ChristenUnie, PvdA en SP
- 02-06-2016 02-06-2016 00:00 - Bijdrage Carola Schouten aan het VAO Armoede- en schuldenbeleid (AO d.d. 14/04)
- 02-06-2016 02-06-2016 00:00 - Bijdrage Carla Dik-Faber aan het algemeen overleg Verzamel AO Cultuur
- 01-06-2016 01-06-2016 13:13 - Schriftelijke vragen over gezinshuizen in Gouda
- 01-06-2016 01-06-2016 00:00 - Bijdrage Eppo Bruins aan het voortgezet algemeen overleg Onderwijs aan vluchtelingenkinderen (AO d.d. 07/04)
- 01-06-2016 01-06-2016 00:00 - Bijdrage Eppo Bruins aan het VAO Flexibilisering voortgezet onderwijs/maatwerkdiploma's/effectieve leerwegen (AO d.d. 28/04)
- 01-06-2016 01-06-2016 00:00 - Bijdrage Eppo Bruins aan het plenair debat over de effecten van het leenstelsel
- 01-06-2016 01-06-2016 00:00 - Bijdrage Carola Schouten aan het algemeen overleg Energiebesparing gebouwde omgeving