![Scheveningen haven.jpg](/l/library/download/urn:uuid:6522f5da-9f20-476d-b02c-99ed1a2b5821/scheveningen+haven.jpg?scaleType=6&width=1200&height=375)
Bijdrage Carla Dik-Faber aan het plenair debat inzake Wijziging Embryowet ivm evaluatie van deze wet
Bijdrage van ChristenUnie Tweede Kamerlid Carla Dik-Faber als lid van de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport aan een plenair debat met minister Schippers van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
Onderwerp: Wijziging Embryowet i.v.m. de evaluatie van deze wet
Kamerstuk: 32 610
Datum: 7 maart 2013
Mevrouw Dik-Faber (ChristenUnie):
Voorzitter. Het is goed dat wij vandaag spreken over de evaluatie van de Embryowet. Deze wet is tot stand gebracht om grenzen en voorwaarden te stellen aan het gebruik van eicellen, zaadcellen en embryo's voor andere doelen dan de eigen zwangerschap. Dit idee raakt direct aan het begin van het menselijk leven. Alleen daarom al is het belangrijk om hierover met elkaar het debat te voeren. Onderwerpen die raken aan de kern van het leven gaan dieper. Veel dieper dan vele andere vraagstukken die de overheid aangaan.
Medisch-wetenschappelijk onderzoek brengt ons veel goeds. Gisteren las ik de oratie van prof. dr. Oepkes, hoogleraar foetale therapie, die beschrijft hoe in de baarmoeder foetale operaties worden uitgevoerd aan onder andere aan spina bifida. Tegelijkertijd plaatst voortschrijdend wetenschappelijk onderzoek de mensheid voor grote dilemma's en vraagstukken. Welke risico's loopt een foetus bij onderzoek en behandeling in de baarmoeder? Wanneer moet worden ingegrepen en wanneer niet? En wat moet men doen als behandeling niet mogelijk is?
In de ethiek gelden uitgangspunten als weldoen, niet schaden, beschermingswaardigheid, autonomie en integriteit. Dit zijn de bakens die signaleren wanneer we moeten opletten. Ik citeer uit een rapport van ZonMw: "Het zijn slagbomen waar wetenschap, economie en technologie voor halt moeten houden en waar ze alleen op vertoon van sterke papieren onder voorwaarden langs mogen". Met die ogen heb ik gekeken naar de evaluatie van de Embryowet. De wet zal op vier punten worden gewijzigd en ik zal op al deze vier punten ingaan.
Allereerst de inzending van de instellingsprotocollen. In de wet is de verplichting opgenomen om alle wijzigingen of aanvullingen met betrekking tot het buiten het menselijk lichaam tot stand brengen van embryo's altijd door te geven aan het ministerie van VWS en de CCMO. Deze bepaling is destijds in de Embryowet opgenomen, omdat gemeend werd dat dit de toetsbaarheid van het handelen zou vergroten en dat het ertoe zou leiden dat vroegtijdig een indruk werd verschaft van nieuwe ontwikkelingen. In de praktijk blijkt dat dit niet wordt nageleefd en dat het niet werkt. Als het artikel op deze manier niet werkt, is het voor de ChristenUnie valide om het aan te passen.
Wij zien dat de taak om nieuwe ontwikkelingen te signaleren bij drie organisaties wordt neergelegd, de Gezondheidsraad, het Rathenau Instituut en het Centrum voor Ethiek en Gezondheid. Ik vind het belangrijk om regelmatig op de hoogte te worden gehouden van nieuwe ontwikkelingen. Ik vraag de minister nadrukkelijk om ervoor te zorgen dat het ook gebeurt. Mijn fractie acht het niet wenselijk dat we alleen op verzoek van de Kamer informatie krijgen toegezonden. Ik geef een voorbeeld.
Begin deze week kregen wij het bericht "Voor het eerst een Nederlandse baby geboren uit embryodonatie". Als wij dit niet in de krant hadden gelezen, waar hadden wij dit dan gelezen? In een signalement of een rapport een jaar later? Ook vraagt mijn fractie hoe het zit met het eerste doel van dit artikel. Het inzenden van protocollen zou namelijk ook de toetsbaarheid van het handelen vergroten. Op welke wijze wordt dit in de wet vormgegeven? Wie controleert het protocol? Wat wordt er gecontroleerd?
Dan kom ik bij de tweede wijziging van de wet. De Centrale Commissie Mensgebonden Onderzoek (CCMO) brengt volgens de wet jaarlijks verslag uit over de toepassing van de wet, waarbij met name aandacht wordt besteed aan nieuwe ontwikkelingen betreffende handelingen met geslachtscellen en embryo's. De Kamer zal nog steeds jaarlijks geïnformeerd worden over de toepassing van de wet. Het voorstel van mijn fractie is om bij elk jaarverslag van de CCMO een notitie van het Centrum voor Ethiek en Gezondheid (CEG) te ontvangen over de nieuwe ontwikkelingen die uit de onderzoeksprotocollen blijken. Het CEG behoudt immers de brede signaleringsfunctie. Ook hierop krijg ik graag een reactie.
Dan kom ik bij het derde punt. Ik vraag mij af waarom de taak van toetsing van donatie van geslachtscellen bij invasieve ingrepen in eerste instantie wel bij een medisch-ethische toetsingscommissie is belegd, terwijl uit de evaluatie blijkt dat de toetsingsprocedure zoals die nu in de wet is opgenomen, niet geschikt is. Wat is de afweging indertijd geweest om dit wel zo te regelen?
In de nota naar aanleiding van het verslag zijn veel vragen gesteld over de psychosociaal counselor. Zo komt deze alleen in actie als mensen een geslachtscel wensen te ontvangen of willen doneren. De psychosociaal counselor voert dan gesprekken met deze mensen. Ook de partner van degene die geslachtscellen wil doneren of ontvangen, wordt in dit psychologische traject betrokken. Counseling is iets anders dan informeren. Het is helpen beslissen met veel aandacht voor de individuele keuze en omstandigheden. Daarom mag de betrokkenheid van de counselor niet vrijblijvend zijn. De ChristenUnie vindt het van wezenlijk belang dat in de gesprekken die plaatsvinden, ook aandacht is voor vragen als: wordt het kind geïnformeerd over de afkomst? Waar komt het kind terecht? Is er wel of geen contact tussen het kind en het donerende paar? Wat betekent het voor de betrokkene dat er een halfbroertje of -zusje komt? De ChristenUnie gaat ervan uit dat de Wet donorgegevens hierbij van toepassing is. Kinderen hebben het recht op informatie over de biologische ouders. Graag krijg ik hiervan een bevestiging van de minister.
Dan kom ik bij mijn vragen over het wetenschappelijk onderzoek met foetussen. Aan het begin van mijn betoog ben ik hier al kort op ingegaan. Met de aanpassing van artikel 20 worden de mogelijkheden hiervoor verruimd. Het gaat zowel om verruiming van onderzoek dat, kort gezegd, niet ten goede kan komen aan de desbetreffende foetus zelf, als om de verruiming van onderzoek dat risico voor de foetus en de zwangere vrouw met zich kan brengen. De Raad van State is kritisch over deze aanpassing. De ChristenUnie vindt dat terecht. Zo stelt de Raad: "anders dan bij het onderzoek dat geen risico’s voor de foetus en de zwangere vrouw meebrengt, is niet gebleken dat onderzoeken bij foetussen die niet ten goede kunnen komen aan de foetus zelf maar wel risico’s kunnen hebben voor de zwangere vrouw en/of de foetus, bij de CCMO aan de orde zijn geweest of dat de CCMO deze voortdurend heeft afgewezen."
Ik stel vast dat dit wetsvoorstel vooruitloopt op een situatie waarvan wij nu niet met zekerheid kunnen vaststellen dat deze zich zal voordoen. Natuurlijk, kenmerkend van wetenschappelijk onderzoek is dat het vernieuwend is. Het doel van de Embryowet is echter: zorgvuldig omgaan met embryo's en foetussen, en niet het bevorderen van wetenschappelijke ontwikkelingen. Onderzoek dat niet aan de foetus ten goede kan komen en wel risico's en bezwaren met zich mee kan brengen, is voor de ChristenUnie niet vanzelfsprekend.
Allereerst is het voor ChristenUnie van belang om antwoord te krijgen op de vraag over welke risico's wij het precies hebben. Zolang dit niet duidelijk is, lijkt ons een verruiming van dit type onderzoek niet op zijn plaats. Op dit punt hebben wij ook een amendement voorbereid.
Een ander punt dat zwaar weegt voor de ChristenUnie, is dat een beslissing over foetaal onderzoek vrijwillig en goed geïnformeerd wordt genomen. Hoe gaat de minister dit waarborgen? De complexiteit van foetale therapie vraagt om een multidisciplinaire aanpak door een team van deskundigen dat niet alleen de behandeling maar ook het natraject begeleidt. Counseling van de zwangere en haar partner is een belangrijke uitdaging. Hoe zit het met het normatieve kader voor de counseling? Het CEG heeft in een van zijn signalementen aangegeven dat nadere reflectie op het normatieve kader van belang is, met name in het licht van de zeer uiteenlopende aard van de beslissingen waar het in de praktijk om kan gaan.
Tot slot, ik begon mijn betoog met het uiteenzetten van een aantal uitgangspunten zoals die in de ethiek gelden, de zogenaamde slagbomen, waarvoor wetenschap, economie en technologie halt moeten houden en alleen met heel sterke papieren door mogen.
Het is duidelijk dat de verruiming van de onderzoeksmogelijkheden ingrijpt in de integriteit van het kind in de baarmoeder, dat immers nog niet voor zichzelf kan spreken. Het gaat bovendien om handelingen die niet ten goede komen aan de foetus zelf. Het valt te billijken als deze handelingen zijn gericht op het welbevinden van een grotere groep en de foetus niet schaden. Als deze handelingen de foetus mogelijk wel kunnen schaden, dan staan we voor een slagboom die we niet moeten passeren. Het is beslist niet duidelijk over welk minimaal risico we spreken en wat de gevolgen voor de foetus zijn. Het gaat om het prille mensenleven, kostbaar en kwetsbaar, dat vanaf het allereerste begin bescherming verdient, dat niet maakbaar of toevallig is, maar door God gegeven.
Voor meer informatie: www.tweedekamer.nl.
Archief > 2013 > maart
- 30-03-2013 30-03-2013 20:16 - Joël Voordewind in Syrië: 'Laat christelijke vluchteling ruimhartiger toe in Nederland'
- 28-03-2013 28-03-2013 00:00 - Schriftelijke vragen Carla Dik-Faber over de nieuwe bezuinigingen op het infrastructuurfonds
- 28-03-2013 28-03-2013 00:00 - Bijdrage Carla Dik aan een voortgezet algemeen overleg over Openbaar vervoer / OV-chipkaart
- 28-03-2013 28-03-2013 00:00 - Bijdrage Carla Dik-Faber aan het voortgezet algemeen overleg Spoorveiligheid en ERTMS
- 28-03-2013 28-03-2013 00:00 - Inbreng Arie Slob inzake Uitnodiging veldpartijen voor alternatieve pakketmaatregelen
- 27-03-2013 27-03-2013 19:15 - Prostitutiedebat: 'Iedere dag worden mannen en vrouwen beroofd van hun waardigheid'
- 27-03-2013 27-03-2013 00:00 - Bijdrage Carola Schouten aan plenair debat over het niet indexeren van het basiskinderbijslagbedrag
- 27-03-2013 27-03-2013 00:00 - Bijdrage Gert-Jan Segers aan pl. debat over richtlijn inz. voorkoming en bestrijding mensenhandel
- 27-03-2013 27-03-2013 00:00 - Bijdrage Gert-Jan Segers aan initiatiefvoorstel verandering Grondwet mbt correctief referendum
- 27-03-2013 27-03-2013 00:00 - Bijdrage Carla Dik-Faber aan het algemeen overleg Rapport commissie Samson
- 27-03-2013 27-03-2013 00:00 - Bijdrage Carola Schouten aan het algemeen overleg Belastingdienst / diverse fiscale onderwerpen
- 26-03-2013 26-03-2013 14:55 - ChristenUnie zet burgerinitiatief Portway 2012 op Kameragenda
- 26-03-2013 26-03-2013 00:00 - Bijdrage Carola Schouten aan het plenair debat over de overeenstemming over de steun aan Cyprus
- 26-03-2013 26-03-2013 00:00 - Schriftelijke vragen Carla Dik over cumulatieve effecten natuur en milieu activiteiten Waddengebied
- 26-03-2013 26-03-2013 00:00 - Inbreng Carola Schouten inz. Beleidsdoorlichting artikel 9 Begroting SZW (Algemene nabestaandenwet)
- 26-03-2013 26-03-2013 00:00 - Bijdrage Carla Dik-Faber aan het algemeen overleg Valys / Doelgroepenvervoer
- 25-03-2013 25-03-2013 19:32 - ChristenUnie: beter luisteren naar ouders van gepeste kinderen
- 23-03-2013 23-03-2013 14:13 - ChristenUnie bezorgd om milieuschade Waddengebied
- 22-03-2013 22-03-2013 12:05 - ChristenUnie: verplichte eindtoets draagt niet bij aan onderwijskwaliteit
- 21-03-2013 21-03-2013 00:00 - Bijdrage Carola Schouten aan plenair debat Wijziging Wet primair onderwijs ivm centrale eindtoets po
- 21-03-2013 21-03-2013 00:00 - Schriftelijke vragen Carola Schouten over het bericht dat er meer huurders uit huis worden gezet
- 21-03-2013 21-03-2013 00:00 - Inbreng Carola Schouten inzake Verzamelwet SZW 2013
- 21-03-2013 21-03-2013 00:00 - Bijdrage Carla Dik-Faber aan de voortzetting van het algemeen overleg Voedsel en voedselprijzen
- 21-03-2013 21-03-2013 00:00 - Bijdrage Gert-Jan Segers aan het algemeen overleg Opleidingsstop Politieacademie
- 20-03-2013 20-03-2013 00:00 - Bijdrage Carla Dik aan plenair debat inz. Wijziging Wet orgaandonatie ivm nieuwe med. ontwikkelingen
- 20-03-2013 20-03-2013 00:00 - Bijdrage Gert-Jan Segers aan pl. debat over wijz. Wetboek Strafrecht ivm art. verbod godslastering
- 20-03-2013 20-03-2013 00:00 - Bijdrage Gert-Jan Segers aan het algemeen overleg BES-aangelegenheden
- 19-03-2013 19-03-2013 20:05 - ChristenUnie: minister gaat doelstellingen politievrijwilligers niet halen
- 19-03-2013 19-03-2013 00:00 - Bijdrage Carola Schouten aan plenair debat inzake Verdrag stabiliteit economische en monetaire unie
- 19-03-2013 19-03-2013 00:00 - Bijdrage Carola Schouten aan het plenair debat over het bericht "Overheden eens over bezuinigingen"
- 19-03-2013 19-03-2013 00:00 - Inbreng Gert-Jan Segers inz. Wijz. Mediawet 2008 ter modernisering stelsel landelijke publ. omroep
- 15-03-2013 15-03-2013 00:00 - Schriftelijke vragen Carola Schouten en Carla Dik over meetellen persoonsgebonden budget in box 3
- 14-03-2013 14-03-2013 16:24 - Hevig verzet tegen opheffing kleine scholen
- 14-03-2013 14-03-2013 00:00 - Bijdrage Carla Dik-Faber aan het algemeen overleg Voedselfraude
- 14-03-2013 14-03-2013 00:00 - Bijdrage Carla Dik-Faber aan het algemeen overleg Milieuraad d.d. 21 maart 2013
- 14-03-2013 14-03-2013 00:00 - Bijdrage Gert-Jan Segers aan het algemeen overleg Discriminatieonderwerpen
- 13-03-2013 13-03-2013 19:18 - ChristenUnie vindt abortusuitspraak kabinet ongepast
- 13-03-2013 13-03-2013 00:00 - Schriftelijke vragen Carla Dik en Kees vd Staaij (SGP): "Ziekenhuizen mogen abortus niet weigeren"
- 13-03-2013 13-03-2013 00:00 - Schriftelijke vragen Joël Voordewind ea over bericht verbranding 100 huizen Pakistaanse christenen
- 13-03-2013 13-03-2013 00:00 - Bijdrage Joël Voordewind aan pl. debat: Europese miljardensteun aan Egyptische moslimbroederschap
- 13-03-2013 13-03-2013 00:00 - Schriftelijke vragen Carla Dik-Faber over proefboringen schaliegas
- 13-03-2013 13-03-2013 00:00 - Bijdrage Carla Dik-Faber aan het algemeen overleg Landbouw- en Visserijraad d.d. 18 en 19 maart 2013
- 13-03-2013 13-03-2013 00:00 - Bijdrage Joël Voordewind aan het algemeen overleg Opvang, terugkeer en vreemdelingenbewaring
- 13-03-2013 13-03-2013 00:00 - Bijdrage Carola Schouten aan het algemeen overleg Afspraken woningmarkt
- 12-03-2013 12-03-2013 00:00 - Inbreng schriftelijk overleg Carla Dik inzake Rijksstructuurvisie A4 Passage en Poorten & Inprikkers
- 12-03-2013 12-03-2013 00:00 - Bijdrage Carola Schouten aan VAO Hoofdlijnenbrief studiefinanciering / sociaal leenstelsel
- 12-03-2013 12-03-2013 00:00 - Bijdrage Joël Voordewind aan het plenair debat over de Regeling langdurig verblijvende kinderen
- 11-03-2013 11-03-2013 17:11 - ChristenUnie start handtekeningenactie tegen selectief labelen Israel
- 11-03-2013 11-03-2013 00:00 - Schriftelijke vragen Joël Voordewind ea: supermarktketens weigeren leeftijdsgrenzen alcoholverkoop
- 07-03-2013 07-03-2013 18:22 - Waarom Europa van sommige Europeanen gered moet worden (column DDS)
- 07-03-2013 07-03-2013 18:15 - ChristenUnie ontevreden over evaluatie embryowet
- 07-03-2013 07-03-2013 07:01 - 'Turkije hoort echt niet bij de Europese Unie' (opinie Volkskrant)
- 07-03-2013 07-03-2013 00:00 - Mondelinge vragen Joël Voordewind en Gert-Jan Segers: loverboyslachtoffers verliezen veiligste haven
- 07-03-2013 07-03-2013 00:00 - Inbreng schriftelijk overleg Carola Schouten inzake Werkkostenregeling
- 07-03-2013 07-03-2013 00:00 - Bijdrage Carla Dik-Faber aan het plenair debat inzake Wijziging Embryowet ivm evaluatie van deze wet
- 07-03-2013 07-03-2013 00:00 - Bijdrage Gert-Jan Segers en Peter van Dalen aan het plenair debat over de Staat van de Europese Unie
- 07-03-2013 07-03-2013 00:00 - Inbreng Gert-Jan Segers inz. Wijz. Wegenverkeerswet ivm verbeteren aanpak rijden onder invloed drugs
- 07-03-2013 07-03-2013 00:00 - Bijdrage Joël Voordewind aan algemeen overleg Internationaal Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen
- 07-03-2013 07-03-2013 00:00 - Inbreng Gert-Jan Segers ivm Wetsvoorstel Bontes tot wijz. BW ivm beperken duur partneralimentatie
- 06-03-2013 06-03-2013 00:00 - Inbreng Gert-Jan Segers inzake Grondwetsverandering tot deconstitutionalisering commissaris Koning
- 06-03-2013 06-03-2013 00:00 - Bijdrage Joël Voordewind aan een algemeen overleg Raad Buitenlandse Zaken
- 06-03-2013 06-03-2013 00:00 - Bijdrage Carla Dik-Faber aan het algemeen overleg Mestwetgeving
- 06-03-2013 06-03-2013 00:00 - Bijdrage Carla Dik-Faber aan het algemeen overleg Spoorveiligheid en ERTMS
- 06-03-2013 06-03-2013 00:00 - Bijdrage Gert-Jan Segers aan het algemeen overleg JBZ-Raad 7 en 8 maart 2013
- 05-03-2013 05-03-2013 11:37 - De Cito-toets wordt meer een doel dan een middel
- 05-03-2013 05-03-2013 00:00 - Bijdrage Arie Slob aan het plenair debat over beleid kabinet loonontwikkeling en aanpak econ. crisis
- 05-03-2013 05-03-2013 00:00 - Mondelinge vragen Joël Voordewind over naleving van leeftijdsgrenzen alcoholverkoop supermarktketens
- 04-03-2013 04-03-2013 14:31 - ChristenUnie in verzet tegen winning van schaliegas
- 04-03-2013 04-03-2013 00:00 - Schriftelijke vragen Joël Voordewind over de moord op een christelijke asielzoeker
- 01-03-2013 01-03-2013 10:48 - ChristenUnie stelt vragen over moord op christelijke asielzoeker
- 01-03-2013 01-03-2013 09:03 - Piet Adema beoogd partijvoorzitter ChristenUnie