![Scheveningen haven.jpg](/l/library/download/urn:uuid:6522f5da-9f20-476d-b02c-99ed1a2b5821/scheveningen+haven.jpg?scaleType=6&width=1200&height=375)
Een referendum is geen speeltje
![EsmeWiegman05.jpg](/l/library/download/urn:uuid:d7d563cb-dad3-4d8b-90d0-ff7582fa354b/esmewiegman05.jpg?color=ffffff&scaleType=5&width=610&height=270)
Met de kiezer en met de grondwet moet je geen spelletje spelen. Daarom was, is en blijft de ChristenUnie tegenstander van een raadgevend referendum over Europa. Dat betoogt Kamerlid Esmé Wiegman – Van Meppelen Scheppink aan de voorochtend van het spoeddebat over een nieuw Europees verdrag.
Veel Nederlanders herinneren zich André Rouvoet als de gedreven en welbespraakte vertolker van het ‘Nee!’ tegen de Europese Grondwet in het voorjaar van 2005. Begrijpelijk dat daardoor tevens een beeld is ontstaan van de ChristenUnie als enthousiast aanhanger van het referendum zoals dat destijds gehouden werd. Maar dat beeld klopt niet. De ChristenUnie was in 2005 tégen het houden van een volksraadpleging over de Europese Grondwet. Vanuit dezelfde overtuiging – maar nu met nog meer argumenten dan toen! – zijn we vandaag tegen het houden van een referendum over het nieuwe Europese verdrag, een verdrag waarvan we de exacte tekst overigens nog niet eens kennen.
Niet dat de ChristenUnie tegen elke vorm van directe democratie zou zijn. Binnen onze partij is recent een degelijk onderzoek gedaan naar mogelijkheden om politiek en burger nader tot elkaar te brengen. De Commissie Schutte, die dit onderzoek verrichtte, heeft duidelijke kaders aangegeven waarbinnen op een geloofwaardige wijze besluitmacht van de volksvertegenwoordiging naar de burgers verlegd zou kunnen worden. Daarbij staat voorop dat we de burger geen fopspeen mogen voorhouden: áls het volk direct geraadpleegd wordt, dan moet het volk ook werkelijk een heilloos besluit van het parlement kunnen terugdraaien. Dat vergt echter een wijziging van de Grondwet.
Het referendum als zodanig is niet in strijd met de antirevolutionaire staatkundige traditie waarin wij als ChristenUnie staan. Hendrik Colijn heeft die indruk misschien gevestigd toen hij in 1934 het referendum principieel afwees als ongewenste uiting van volkssoevereiniteit. Maar dat had er wellicht vooral mee te maken dat deze minister-president niet door het volk voor de voeten gelopen wilde worden. De antirevolutionaire traditie heeft oudere papieren hebben die vóór referenda pleiten: Abraham Kuyper (1917) stond er niet onwelwillend tegenover, en ook De Savornin Lohman (1901) vroeg zich af waarom het volk wel over personen maar niet over beginselen zou kunnen oordelen.
Waar wij tegen zijn, is niet de volksraadpleging als zodanig, maar de ongrondwettelijke en onwaarachtige vorm waarin ze in 2005 gehouden is en waarin een deel van de Kamer haar opnieuw wil houden. Een raadgevend referendum wordt de facto tot correctief referendum verheven zodra een meerderheid van de Kamer belooft zich naar de uitslag te voegen. Immers: volgend op het referendum zal de Tweede Kamer een besluit nemen en daarvan kan niemand meer in ernst zeggen dat het ‘zonder last of ruggespraak’ (art. 67 lid 3 van de grondwet) tot stand is gekomen.
Een raadgevend referendum waaraan correctief gewicht wordt toegekend, is in strijd met de grondwet. Daar komt bij dat je correctieve referenda niet zomaar over ieder onderwerp kunt houden: alleen volstrekt eenduidige kwesties zijn ‘referendabel’. Als je het volk de mogelijkheid geeft ergens ‘nee’ tegen te zeggen moet het daarna ook echt ‘nee’ zijn: over en uit. Wie de bevolking toestaat een streep te halen door een parlementair goedgekeurd wetsvoorstel, moet de consequenties ten volle kunnen en willen dragen. Correctieve referenda zijn dus alleen mogelijk wanneer het onderwerp vervolgens ook écht van tafel gaat. Dat was in 2005 niet het geval, en dat zal nu opnieuw niet het geval zijn. Er móet iets gebeuren met het nieuwe Europese verdrag dat nu in de maak is. Maar niemand kan de kiezer uitleggen of zelfs maar bij benadering voorspellen wat de Tweede Kamer van de regering gaat vragen als de bevolking opnieuw ‘nee’ zegt (Opnieuw een referendum over opnieuw twee jaar, en ga zo maar door totdat we er samen uit zijn?) Er ligt geen overzichtelijke keuze tussen twee reële alternatieven op tafel, en met zo’n onmogelijke vraag moet je niet naar de kiezer toegaan.
Het ‘nee’ dat de kiezer in juni 2005 liet horen, is door de ChristenUnie vertolkt tijdens de coalitiebesprekingen begin dit jaar. Van de drie coalitiepartijen waren wij als enige tégen de Europese Grondwet zoals die in 2005 aan de kiezer werd voorgelegd, en naar onze bescheiden mening wisten wij dan ook als de beste waar de gevoeligheden zaten. Dat inzicht is vertaald in een prima passage in het coalitieakkoord, en die afspraken zijn door minister-president Balkenende en staatssecretaris Timmermans voortreffelijk ingebracht tijdens de Europese top in juni jl. Dat heeft naar ons oordeel, en dat wordt gesteund door de Raad van State, geleid tot een verdrag dat zich kenmerkend onderscheid van wat in 2005 voorlag. Wie daar nu nog eens een referendum over wil houden vanuit de illusie dat daarmee de kloof tussen politiek en burger gedicht wordt, bedrijft symboolpolitiek. Het veelgehoorde ‘wie A zegt, moet ook B zeggen’ is in dit verband een drogredenering: geen enkel referendum kan ooit bedoeld zijn als het begin van een alfabet. Referenda zijn bedoeld om besluitvorming af te ronden; ‘nee’ betekent niet ‘da capo’.
Terecht stelt de Raad van State dat referenda ‘niet moeten verworden tot legitimatiemiddel dat naar believen door bestuurders en volksvertegenwoordigers ten dienste van het eigen oordeel kan worden ingezet’. Het referendum is geen speeltje voor de politicus en mag geen fopspeen voor de burger zijn – zeker niet wanneer die speen illegale weekmakers bevat. De politiek heeft in 2005 naar de burger geluisterd en moet nu voor haar besluiten gaan staan. Daar zijn we volksvertegenwoordiging voor.
Archief > 2007 > oktober
- 31-10-2007 31-10-2007 20:40 - Esmé Wiegman bezoekt Tanzania
- 31-10-2007 31-10-2007 14:22 - Inbreng bij de Scheldeverdragen
- 31-10-2007 31-10-2007 14:13 - Inbreng bij wijziging Wet algemene Rijksbelastingen
- 31-10-2007 31-10-2007 14:00 - Arie Slob op de Antillen (3)
- 31-10-2007 31-10-2007 11:57 - Overleg over bestrijding van kinderporno op internet
- 31-10-2007 31-10-2007 10:38 - Inbreng bij wijziging Wet bezwaarplicht telecommunicatiegegevens
- 31-10-2007 31-10-2007 10:35 - Vragen over de Landelijke Palestina Conferentie
- 31-10-2007 31-10-2007 10:04 - Bijdrage debat begroting LNV
- 31-10-2007 31-10-2007 09:55 - Bijdrage debat over kindermishandeling
- 31-10-2007 31-10-2007 09:34 - ChristenUnie komt op voor het recht op sociale werkvoorziening
- 30-10-2007 30-10-2007 14:08 - Bijdrage debat wijziging WSW
- 30-10-2007 30-10-2007 13:53 - Bijdrage debat capaciteit op het spoor
- 30-10-2007 30-10-2007 13:21 - ChristenUnie vraagt door over handelsmissie en kinderarbeid India
- 29-10-2007 29-10-2007 14:23 - Vragen over de handelsmissie naar India
- 29-10-2007 29-10-2007 10:22 - Overleg over de nota 'Schoon en zuinig'
- 29-10-2007 29-10-2007 10:00 - ChristenUnie wil Guantanamo-tribunaal
- 26-10-2007 26-10-2007 21:10 - Garantiefonds als stimulans voor energie-innovaties
- 26-10-2007 26-10-2007 14:00 - Arie Slob op de Antillen (2)
- 26-10-2007 26-10-2007 13:16 - Vragen over de bewegwijzering op wegen richting Zeeuws-Vlaanderen
- 24-10-2007 24-10-2007 11:30 - Arie Slob op de Antillen
- 24-10-2007 24-10-2007 10:36 - Bijdrage debat over de OZB
- 23-10-2007 23-10-2007 16:50 - Vragen over kinderarbeid in India
- 23-10-2007 23-10-2007 15:14 - ChristenUnie wil dubbelspoor op Valleilijn
- 23-10-2007 23-10-2007 10:50 - College Nunspeet ontvangt Tweede Kamerfractie ChristenUnie
- 22-10-2007 22-10-2007 11:44 - Vragen over de spoorcapaciteit op de Valleilijn
- 19-10-2007 19-10-2007 10:02 - OV-chipkaart in alle taxi’s
- 18-10-2007 18-10-2007 15:58 - ChristenUnie eist richtlijn embryo-adoptie
- 18-10-2007 18-10-2007 15:22 - Overleg over de Milieuraad
- 18-10-2007 18-10-2007 13:11 - Overleg over schippersinternaten
- 18-10-2007 18-10-2007 13:00 - Overleg over kansspelen
- 18-10-2007 18-10-2007 12:05 - Overleg deltaplan inburgering
- 18-10-2007 18-10-2007 11:48 - Overleg over kindermishandeling
- 18-10-2007 18-10-2007 11:31 - Inbreng bij wijziging Pensioenwet
- 18-10-2007 18-10-2007 10:47 - Inbreng bij belastingplan 2008
- 18-10-2007 18-10-2007 10:41 - Inbreng bij overige fiscale maatregelen 2008
- 17-10-2007 17-10-2007 15:13 - Overleg over het SER-advies arbeidsmigratiebeleid
- 17-10-2007 17-10-2007 13:15 - ‘Laat gezin vrij in verdelen arbeid en zorg’
- 17-10-2007 17-10-2007 13:04 - Overleg over de Europese Raad
- 17-10-2007 17-10-2007 10:33 - Bijdrage debat over de basisbeurs
- 16-10-2007 16-10-2007 14:00 - Arie Slob spreekt in Residentiepauzedienst
- 16-10-2007 16-10-2007 13:50 - Bijdrage debat begroting Economische Zaken
- 16-10-2007 16-10-2007 11:09 - Vragen over het talenbeleid in de Europese Unie
- 15-10-2007 15-10-2007 14:42 - Wetgevingsoverleg LNV-begroting 2008
- 15-10-2007 15-10-2007 12:08 - Vragen over digitale televisiepakketten
- 12-10-2007 12-10-2007 17:00 - ChristenUnie blij met 'nuancering' aanpak dubbele nationaliteit
- 11-10-2007 11-10-2007 14:52 - Overleg over jeugdwerkloosheid
- 11-10-2007 11-10-2007 14:22 - Vragen over de verkoop van internationale treinkaartjes
- 11-10-2007 11-10-2007 13:16 - Inbreng bij initiatiefvoorstel verbod op seks met dieren
- 11-10-2007 11-10-2007 12:54 - Overleg over Prep Camps
- 11-10-2007 11-10-2007 12:03 - Inbreng bij wet deskundige in strafzaken
- 11-10-2007 11-10-2007 11:57 - Inbreng bij wijziging van arbeidsongeschiktheidswetten
- 11-10-2007 11-10-2007 11:51 - Bijdrage debat vertragingen A73
- 11-10-2007 11-10-2007 11:43 - Bijdrage debat buitengewone uitgaven chronisch zieken en gehandicapten
- 10-10-2007 10-10-2007 17:14 - ChristenUnie sceptisch over plannen Schiphol
- 10-10-2007 10-10-2007 14:44 - Overleg over de spoorcapaciteit
- 10-10-2007 10-10-2007 14:35 - Overleg over de Raad Algemene Zaken en Externe Betrekkingen
- 10-10-2007 10-10-2007 14:21 - Vragen over de nieuwe Indiase anti-bekeringswet
- 10-10-2007 10-10-2007 11:41 - Bijdrage debat aanbestedingen rijksoverheid
- 10-10-2007 10-10-2007 11:32 - Bijdrage debat begroting Algemene Zaken
- 09-10-2007 09-10-2007 14:30 - Overleg over het urgentieprogramma Randstad
- 09-10-2007 09-10-2007 14:29 - Bijdrage spoeddebat beveiliging Hirsi Ali in het buitenland
- 05-10-2007 05-10-2007 19:20 - No-claim maakt plaats voor eigen risico. Waarom?
- 05-10-2007 05-10-2007 16:52 - Inbreng bij Wet bevordering eigen woning bezit
- 05-10-2007 05-10-2007 14:39 - Vragen over het stoppen van de begeleide omgangsregeling
- 05-10-2007 05-10-2007 13:15 - Beperkt treinverkeer onacceptabel
- 05-10-2007 05-10-2007 11:21 - Vragen over het stoppen van de begeleide omgangsregeling
- 04-10-2007 04-10-2007 15:38 - ChristenUnie: vergelijking met ‘taliban’ ongehoord
- 04-10-2007 04-10-2007 14:36 - Inbreng over de vogelgriep
- 04-10-2007 04-10-2007 14:21 - Overleg over de deregulering van het taxivervoer
- 04-10-2007 04-10-2007 14:20 - Overleg over de Turske dienstplicht
- 04-10-2007 04-10-2007 14:19 - Bijdrage spoeddebat referendum nieuw Europees verdrag
- 04-10-2007 04-10-2007 13:26 - Overleg over de bestrijding van kinderporno op internet
- 04-10-2007 04-10-2007 12:44 - Een referendum is geen speeltje
- 04-10-2007 04-10-2007 11:34 - Overleg over de uitvoering van de WMO
- 03-10-2007 03-10-2007 18:18 - Kabinet akkoord met wensen ChristenUnie
- 03-10-2007 03-10-2007 16:12 - Overleg over de marktwerking in het stedelijk OV
- 03-10-2007 03-10-2007 16:09 - Vragen over het onbreken van buitenruimten in nieuwbouwwoningen
- 03-10-2007 03-10-2007 15:29 - Vragen over de sluiting van coffeeshops nabij scholen
- 03-10-2007 03-10-2007 14:33 - Overleg over het electronisch kinddossier
- 03-10-2007 03-10-2007 14:29 - Vragen over de spoorcapaciteit 2008
- 03-10-2007 03-10-2007 13:59 - Inbreng bij versterking patiënten,- gehandicapten- en ouderenorganisaties
- 03-10-2007 03-10-2007 13:08 - Overleg over toezicht door de inspectie van het onderwijs
- 03-10-2007 03-10-2007 09:53 - Protest tegen kinderarbeid in India
- 02-10-2007 02-10-2007 21:19 - Bijdrage Algemene Financiële Beschouwingen
- 02-10-2007 02-10-2007 16:31 - Vragen over de verdeling van de capaciteit op het spoor
- 02-10-2007 02-10-2007 16:28 - Inbreng bij wijziging Wet werk en bijstand bij langer verblijf buiten Nederland
- 02-10-2007 02-10-2007 16:25 - Inbreng bij wijziging Wet werk en bijstand
Reacties op 'Een referendum is geen speeltje'
Geen berichten gevonden
Log in om te kunnen reageren op nieuwsberichten.