![Scheveningen haven.jpg](/l/library/download/urn:uuid:6522f5da-9f20-476d-b02c-99ed1a2b5821/scheveningen+haven.jpg?scaleType=6&width=1200&height=375)
Opinie Volkskrant: beter worstelen met ouderdom dan definitief kiezen voor de dood
![Wiegman kijkt](/l/library/download/urn:uuid:365aa580-fe0f-4868-b3db-eea5cd00a868/wiegman+knot+wilgen-2.jpg?color=ffffff&scaleType=5&width=610&height=270)
Als het gevoel ‘overbodig te zijn’ of ‘eenzaamheid’ redenen zijn om het leven als voltooid te beschouwen mag de samenleving en de politiek niet voor de gemakkelijke weg kiezen. Euthanasie mag niet het antwoord zijn op vragen over ouderdom waarop we als samenleving nog geen antwoord hebben. De ‘week van de euthanasie’ is een goede aanleiding om dieper in te gaan op de achterliggende vragen van een euthanasieverzoek. Het valt mij op dat het debat vaak wordt versmald over de laatste fase van het leven, de wijze van sterven. Het gaat mijns inziens echter om een groot maatschappelijk vraagstuk en niet om een individuele kwestie. Hier ligt een belangrijke taak voor de samenleving en de politiek.
De vraag naar euthanasie neemt toe. Maar ook de redenen voor een euthanasieverzoek. Steeds meer mensen lijden aan het leven en achten hun leven voltooid. Iedereen heeft zijn of haar eigen ideeën over wat achter deze vraag schuil gaat. Het zou goed zijn als dit nader wordt onderzocht. Zorgen eenzaamheid, uitsluiting, psychische en psychiatrische problematiek en gevoelens van zinloosheid voor een toenemende vraag naar euthanasie? Een hospice in Amsterdam zag in haar 20-jarige praktijk de euthanasiewens van mensen die aanvankelijk hiervoor wilden kiezen wegvallen door een omgeving te creëren van liefde, zorg en persoonlijke aandacht. Op één na kozen alle mensen voor een natuurlijk sterfbed omringd van alles wat ze daarbij wensten.
Het gaat vaak om grote vragen over de zin van het leven en het waarom van het lijden. Vragen die we niet slechts individueel kunnen benaderen met de dood als enige antwoord. Vragen die niet beantwoord kunnen worden vanuit het zelfbeschikkingsrecht. Levensvragen en doodsverlangen doen een appél op de samenleving dat we mensen voldoende dragen voor wie het leven zwaar valt. Wat doen we en waar zijn we als leven zinloos lijkt?
In plaats van deze mensen een zelfgekozen levenseinde aan te bieden, zou er in Nederland veel meer aandacht moeten zijn voor de sociaal-emotionele situatie waarin veel mensen verkeren. Meer aandacht is nodig voor het levensverhaal van ouderen waarvan zin en betekenis doorgegeven wordt aan jongere generaties. Juist ook over wat oud worden zo pijnlijk ingewikkeld kan maken.
Het beeld van het goede leven is dat je zo zelfstandig mogelijk bent. Autonoom je keuzes maakt en zelf kiest hoe het leven in te richten. Maar voor wie dit Zwitserleven-gevoel niet (meer) bestaat, wie afhankelijk wordt van de hulp van anderen en het felbegeerde niveau van zelfstandig, communicerend individu niet haalt, niets wordt en ook niet gezellig en beschaafd communiceert, zou zomaar uitgestoten kunnen worden uit de mensengemeenschap. Als letterlijk en figuurlijk ‘tandenloos’, de angst die Paul van Vliet eens verwoordde bij het ouder worden waar hij niet aan moest denken.
Ouderdom lijkt, zonder dat er sprake hoeft te zijn van een ongeneeslijke ziekte, ook in termen van ongeneeslijkheid te moeten worden besproken. De kwaliteit van leven lijkt daarbij te kunnen worden gekwantificeerd. Wat als ik mijn geheugen verlies, is mijn leven dan nog kwalitatief het leven waard? Maar wanneer is leven dan zinvol? Is de zin van leven te kwantificeren? Ik maak me zorgen over een cultuur die hier ontstaat en zich aan mensen opdringt. Want als dementie nu door een enkeling al wordt gezien als een zinloos onderdeel van ons bestaan heeft dat gevolgen voor hoe we over 10 jaar tegen dementerende ouderen aankijken.
Vertrekpunt bij vragen over het levenseinde zou niet het zelfbeschikkingsrecht moeten zijn, maar menselijke waardigheid. Mensen hebben recht op leven, welke zorg hiervoor ook geleverd moet worden. Menselijke waardigheid zou als kernwaarde van het recht moeten worden gezien. Het eerste artikel van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie luidt: ‘De menselijke waardigheid is onschendbaar. Zij moet worden geëerbiedigd en beschermd.’ De mens verdient respect omdat zijn bestaan als zodanig zin heeft, zelfs wanneer die mens daar zelf niet van overtuigd is. Menselijke waardigheid is een gegeven; het is geen verworvenheid die kan worden prijsgegeven. Iemand bij wie de psychische vermogens zijn aangetast, verliest daarmee nog niet zijn waardigheid.
Het is niet de bedoeling om op dit soort internationale verklaringen stuk te lopen. Ondertussen mogen we elkaar wel in de ogen blijven kijken en beseffen dat waardigheid iets is wat je een ander toekent.
Oud worden willen we allemaal. Maar oud-zijn is een heel ander verhaal. Hoogleraar Frits de Lange zei eens: ‘De ouderdom is een vreemd land, met een vreemde taal waarvoor je niet op cursus kunt, maar die je alleen leert door er zelf naartoe te emigreren.’ Het blijft een immense worsteling. Maar met deze worsteling valt beter te leven dan met een definitieve keuze voor de dood die nooit meer ongedaan kan worden gemaakt.
Tweede Kamerlid Esmé Wiegman
- Labels
- Esmé Wiegman
- Euthanasie
Archief > 2012 > februari
- 29-02-2012 29-02-2012 12:20 - Slob: behoud werkgelegenheid moet topprioriteit Catshuis-formatie worden
- 29-02-2012 29-02-2012 00:00 - Bijdrage Arie Slob aan het plenair debat over recessie, oplopende werkloosheid en bezuinigingen.
- 29-02-2012 29-02-2012 00:00 - Bijdrage Cynthia Ortega aan plenair debat verslag AO BES-aangelegenheden met de minister van BZK.
- 29-02-2012 29-02-2012 00:00 - Bijdrage Carola Schouten aan het algemeen overleg Pensioenonderwerpen.
- 28-02-2012 28-02-2012 17:42 - 'Stop met te snel levens beëindigen van baby's met open ruggetje'
- 28-02-2012 28-02-2012 17:31 - 'Een echte held, kiest statiegeld'
- 28-02-2012 28-02-2012 00:00 - Bijdrage Carola Schouten aan het plenair debat over de agenda van de Europese Top.
- 28-02-2012 28-02-2012 00:00 - Bijdrage Joël Voordewind aan het plenair debat over klinisch medische schade kinderen asielzoekers.
- 27-02-2012 27-02-2012 19:57 - ChristenUnie: zwerfafval tegengaan door uitbreiding statiegeld
- 27-02-2012 27-02-2012 00:00 - Inbreng Cynthia Ortega inzake Wijziging Wet educatie en beroepsonderwijs.
- 23-02-2012 23-02-2012 00:00 - Schriftelijke vragen Esmé Wiegman inzake de euthanasie bij dementie.
- 21-02-2012 21-02-2012 00:00 - Inbreng Arie Slob inzake standpunt doortrekking A15 naar A21 in regio Arnhem Nijmegen.
- 20-02-2012 20-02-2012 15:52 - Reactie Arie Slob op het vertrek van Job Cohen
- 20-02-2012 20-02-2012 11:39 - Weblog Esmé Wiegman: tranen prikten in mijn ogen
- 17-02-2012 17-02-2012 11:16 - Slob: "We moeten ons nu sterk maken voor de mensen in het land"
- 17-02-2012 17-02-2012 00:00 - Schriftelijke vragen Joël Voordewind ivm de komst van een extremistische imam naar Nederland.
- 16-02-2012 16-02-2012 12:51 - Slob: Minister moet regie om spoor robuust te maken
- 16-02-2012 16-02-2012 00:00 - Bijdrage Arie Slob aan het voortgezet algemeen overleg HSA problematiek en hoofdrailnet.
- 16-02-2012 16-02-2012 00:00 - Bijdrage Arie Slob aan het voortgezet algemeen overleg Winterproblematiek op het spoor.
- 16-02-2012 16-02-2012 00:00 - Bijdrage Joël Voordewind aan het voortgezet algemeen overleg Raad Buitenlandse Zaken.
- 16-02-2012 16-02-2012 00:00 - Bijdrage Esmé Wiegman in het plenaire debat over het natuurakkoord.
- 16-02-2012 16-02-2012 00:00 - Bijdrage Esmé Wiegman in het voortgezet algemeen overleg Tuinbouw.
- 16-02-2012 16-02-2012 00:00 - Inbreng schriftelijk overleg Arie Slob inzake doortrekking A15 naar A12 regio Arnhem Nijmegen.
- 16-02-2012 16-02-2012 00:00 - Inbreng Esmé Wiegman inz. Aanbieding ontwerpbesluit wijz. Besluit stortplaatsen en stortverboden.
- 16-02-2012 16-02-2012 00:00 - Inbreng Esmé Wiegman inzake Wijziging Wet maatschappelijke ondersteuning.
- 16-02-2012 16-02-2012 00:00 - Inbreng Carola Schouten inzake Wijziging Wet Studiefinanciering 2000.
- 16-02-2012 16-02-2012 00:00 - Bijdrage Carola Schouten aan het algemeen overleg Eurogroep/Ecofin Raad.
- 16-02-2012 16-02-2012 00:00 - Bijdrage Joël Voordewind aan het algemeen overleg Raad Buitenlandse Zaken.
- 15-02-2012 15-02-2012 17:45 - Schouten: Rutte mee naar Japan voor behoud NedCar
- 15-02-2012 15-02-2012 15:42 - Kamermeerderheid wil extremistische shariageleerde weren uit Nederland
- 15-02-2012 15-02-2012 00:00 - Schriftelijke vragen Joël Voordewind over de komst van een extremistische imam naar Nederland.
- 15-02-2012 15-02-2012 00:00 - Bijdrage Carola Schouten aan het plenair debat over de sluiting van NedCar.
- 15-02-2012 15-02-2012 00:00 - Inbreng Cynthia Ortega inzake Innovatieve experimenteerruimte onderwijs.
- 15-02-2012 15-02-2012 00:00 - Bijdrage Arie Slob aan het algemeen overleg HSA-problematiek en Hoofdrailnet.
- 15-02-2012 15-02-2012 00:00 - Bijdrage Carola Schouten aan het algemeen overleg Fiscale agenda.
- 15-02-2012 15-02-2012 00:00 - Bijdrage Esmé Wiegman aan het algemeen overleg Zorglandschap.
- 15-02-2012 15-02-2012 00:00 - Bijdrage Joël Voordewind aan het algemeen overleg groenboek gezinshereniging.
- 14-02-2012 14-02-2012 20:55 - ChristenUnie roept op tot openheid van zaken in orthodox-protestantse kring
- 14-02-2012 14-02-2012 00:00 - Bijdrage Arie Slob aan het algemeen overleg Winterproblematiek spoor e.a.
- 14-02-2012 14-02-2012 00:00 - Bijdrage Esmé Wiegman aan het algemeen overleg Duurzaam inkopen en Palmolie.
- 14-02-2012 14-02-2012 00:00 - Bijdrage Esmé Wiegman aan het algemeen overleg PAS/Natura 2000.
- 13-02-2012 13-02-2012 11:40 - Opinie Volkskrant: beter worstelen met ouderdom dan definitief kiezen voor de dood
- 13-02-2012 13-02-2012 00:00 - Schriftelijke vragen Joël Voordewind inz. ILO rapport "Buried in Bricks" en NAVO/ISAF betrokkenheid.
- 09-02-2012 09-02-2012 18:45 - ChristenUnie wil nationaal actieplan Huiselijk geweld
- 09-02-2012 09-02-2012 17:33 - Kamer: stel eerlijke eisen bij aanbestedingen
- 09-02-2012 09-02-2012 00:00 - Schriftelijke vragen Esmé Wiegman, Joël Voordewind: Het rapport 'Belofte maakt schuld? Scheiden ook.
- 09-02-2012 09-02-2012 00:00 - Bijdrage Joël Voordewind aan het algemeen overleg Alcoholbeleid.
- 09-02-2012 09-02-2012 00:00 - Bijdrage Joël Voordewind aan het plenair debat over de Staat van de Europese Unie.
- 09-02-2012 09-02-2012 00:00 - Bijdrage Cynthia Ortega aan het algemeen overleg Ketenbepaling in de flexwet.
- 09-02-2012 09-02-2012 00:00 - Bijdrage Joël Voordewind aan het algemeen overleg Eindevaluatie Nederlandse ISAF missie in Uruzgan.
- 09-02-2012 09-02-2012 00:00 - Bijdrage Esmé Wiegman aan het algemeen overleg Huiselijk geweld.
- 09-02-2012 09-02-2012 00:00 - Bijdrage Esmé Wiegman aan het verzamel algemeen overleg Energie.
- 08-02-2012 08-02-2012 16:00 - ChristenUnie wil bewustzijn gevolgen scheiding vergroten
- 08-02-2012 08-02-2012 10:34 - Opinie Trouw: Geen werkgelegenheid, maar massawerkloosheid
- 08-02-2012 08-02-2012 00:00 - Bijdrage Esmé Wiegman aan het algemeen overleg Rapport "Beperkt weerbaar".
- 08-02-2012 08-02-2012 00:00 - Bijdrage Arie Slob aan het plenair debat Wijziging Wet veiligheidsregio's brandweer.
- 08-02-2012 08-02-2012 00:00 - Bijdrage Esmé Wiegman aan het voortgezet algemeen overleg Zorgverzekeringswet.
- 08-02-2012 08-02-2012 00:00 - Bijdrage Esmé Wiegman aan het voortgezet algemeen overleg Euthanasie.
- 08-02-2012 08-02-2012 00:00 - Bijdrage Cynthia Ortega aan het algemeen overleg UWV-onderwerpen.
- 07-02-2012 07-02-2012 00:00 - Bijdrage Carola Schouten aan het plenair debat Tweede pakket wetgeving financiële markten.
- 07-02-2012 07-02-2012 00:00 - Bijdrage Joël Voordewind aan het algemeen overleg Situatie Arabische regio.
- 06-02-2012 06-02-2012 00:00 - Schriftelijke vragen Arie Slob inzake de interoperabiliteit op het grenstraject Arnhem-Emmerich.
- 06-02-2012 06-02-2012 00:00 - Schriftelijke vragen Joël Voordewind over de bevindingen van het boek "Deception".
- 06-02-2012 06-02-2012 00:00 - Bijdrage Carola Schouten aan het wetgevingsoverleg inzake het tweede FM-pakket.
- 06-02-2012 06-02-2012 00:00 - Bijdrage Cynthia Ortega aan het algemeen overleg BES aangelegenheden met de minister van BZK en KR.
- 06-02-2012 06-02-2012 00:00 - Bijdrage Cynthia Ortega aan het algemeen overleg BES aangelegenheden met de minister van V & J.
- 06-02-2012 06-02-2012 00:00 - Bijdrage Cynthia Ortega aan het algemeen overleg BES aangelegenheden met de minister van OCW.
- 06-02-2012 06-02-2012 00:00 - Bijdrage Cynthia Ortega aan het algemeen overleg BES aangelegenheden met de minister van I & A.
- 03-02-2012 03-02-2012 18:58 - Aanpak huiselijk geweld
- 03-02-2012 03-02-2012 16:41 - ‘Rosenthal, dring bij Egyptisch parlement aan op recht bekering’
- 03-02-2012 03-02-2012 11:07 - Slob wil Nationale Onderwijsdag om vertrouwen te herstellen
- 02-02-2012 02-02-2012 18:34 - ChristenUnie wil verhoging AOW-leeftijd vervroegen
- 02-02-2012 02-02-2012 00:00 - Inbreng verslag (wetsvoorstel) Carola Schouten inzake de Wet bankenbelasting.
- 02-02-2012 02-02-2012 00:00 - Inbreng Arie Slob inz. Wijziging Gemeentewet, Wet wapens en munitie en Politiewet 201X.
- 02-02-2012 02-02-2012 00:00 - Bijdrage Joël Voordewind aan het algemeen overleg Uitfasering bilaterale ontwikkelingssamenwerking.
- 01-02-2012 01-02-2012 16:04 - Ortega: nieuwe Wet Werken naar Vermogen is gedrocht geworden
- 01-02-2012 01-02-2012 12:09 - Slob wil openheid kabinet over bezuinigingsopties
- 01-02-2012 01-02-2012 10:05 - ChristenUnie: kabinet moet meer doen tegen overgewicht
- 01-02-2012 01-02-2012 00:00 - Schriftelijke vragen Joël Voordewind inz. mogelijke samenwerking Taliban en het Afghaanse leger.
- 01-02-2012 01-02-2012 00:00 - Bijdrage Carola Schouten aan plenair debat inz. wetsvoorstel Nieuwe regels omtrent aanbestedingen.
- 01-02-2012 01-02-2012 00:00 - Bijdrage Cynthia Ortega aan het plenaire debat over het burgerinitiatief "AOW omhoog!".
- 01-02-2012 01-02-2012 00:00 - Bijdrage Carola Schouten aan plenair debat inz. Wet verhoging pensioenleeftijd, extra verhoging AOW.
- 01-02-2012 01-02-2012 00:00 - Bijdrage Esmé Wiegman aan het algemeen overleg Flexibilisering jeugdgezondheidszorg.
- 01-02-2012 01-02-2012 00:00 - Bijdrage Esmé Wiegman aan het algemeen overleg Tuinbouw.
- 01-02-2012 01-02-2012 00:00 - Inbreng verslag (wetsvoorstel) Esmé Wiegman inzake Beginselenwet AWBZ-zorg.